चंद्र नभीचा बघू लागला

मला कळेना उत्तररात्री
असा अचानक कसा वागला?
शिरशिरलेली काया माझी
चंद्र नभीचा बघू लागला

कैक अधूरी स्वप्ने होती
खोल अंतरी हिरमुसलेली
मनी नांदते मृगजळ माझ्या
वाट चालते तहानलेली
जीवन गाणे विरुन गेले
तरी कुणी हा सूर लावला?
शिरशिरलेली काया माझी
चंद्र नभीचा बघू लागला

जीवन झाले असह्य ओझे
दिवस कटेना, रात्र सरेना
तरी लोक का म्हणती "थांबत
नसतो केंव्हा काळ" कळेना
चकोर होता आज सख्याची
गुदमर थोडासा सुखावला
शिरशिरलेली काया माझी
चंद्र नभीचा बघू लागला

परिचय नसतो जिचा सुखांशी
दु:ख तिला का जाचत असते?
लाख मिरवते हास्य लेउनी
मनी वेदना सोसत असते
कसे झिरपले आज चांदणे!
ना कळले पण जीव रंगला
शिरशिरलेली काया माझी
चंद्र नभीचा बघू लागला

संस्काराचा असून पगडा
बंडखोर का शरीर झाले?
 स्वप्नीही जे केले नसते
तेच कराया अधीर झाले
मादक नजरेने, ग्रिष्माला
वसंतऋतुचा अर्थ उमगला
शिरशिरलेली काया माझी
चंद्र नभीचा बघू लागला

ज्याच्या हाती हात असावा
करतो जेंव्हा तोच उपेक्षा
तर मग कोणाकडे बघावे?
अन् ठेवाव्या काय अपेक्षा?
"वटपूजा का व्यर्थ करावी?"
एल्गाराचा जन्म जाहला
शिरशिरलेली काया माझी
चंद्र नभीचा बघू लागला


निशिकांत देशपांडे. मो.क्र. ९८९०७ ९९०२३

असताना बयको सोबत---

( बदल म्हणून एक विनोदी कविता. माझ्या कवितांचा हा DNA नसून सुध्दा!" टिकटिक वाजते डोक्यात" या सोनेगीताच्या चालीवर गुणगुणता येईल ही रचना.)

झिणझिणते वाळवी डोक्यात
असताना बायको सोबत
खळखळणे कालचे संपले
अपुल्याच राहते तोर्‍यात

माझ्या अन् तुझ्याही मैत्रिणी
सुंदर वाटती बघता क्षणी
त्यांना मी शिकवून ठेवले
बोलावे सोज्वळ वरकरणी
काका म्हणती ललना तरी
दुखते का तुझिया पोटात?
झिणझिणते वाळवी डोक्यात
असताना बायको सोबत

धाकटी तुझी ती बहीण
केवढी दिसते तरुण
पार्लरमधुनी आल्यावर वाटे
ग्रिष्मातला ती श्रावण
लावला डाय असूदे केसांना
बट सावरते झोकात
झिणझिणते वाळवी डोक्यात
असताना बायको सोबत

मोबाईल वाजता माझा कधी
तू का घ्यायाला पळतेस?
कोणाचे आले? कोणाला केले?
लॉग का नेहमी बघतेस?
लँड लाईन मी वापरतो
बोलाया पोरींशी ऑफिसात
झिणझिणते वाळवी डोक्यात
असताना बायको सोबत

वृध्दत्वाने अंग थरथरते
पण तरी नजर का भिरभिरते?
न आवडे अस्तित्व आजचे
भूतकाळी मन मोहरते
ठीक आहे तू आहेस म्हणुनी
ठेवाया आजही धाकात
झिणझिणते वाळवी डोक्यात
असताना बायको सोबत


निशिकांत देशपांडे. मो क्र ९८९०७ ९९०२३

फुलून आले जीवन

कधी न गोंजारले तयाला, तरी बरसला सावन
वेळोवेळी ठोकरले पण फुलून आले जीवन

दु:ख, वेदना कडून शिकलो तंत्र मंत्र जगण्याचे
उन्हानेच तर स्वप्न पाडले सावलीत बसण्याचे
सहवासाच्या सुखास असते विरह नेहमी कारण
वेळोवेळी ठोकरले पण फुलून आले जीवन

मनी मनसुबे कधीच नव्हते, भव्य दिव्य जगण्याचे
मीच शिकविले मला संकटी धडे मस्त हसण्याचे
नाही केले मी दु:खांच्या गाथेचे पारायण
वेळोवेळी ठोकरले पण फुलून आले जीवन

एकलव्य मी मला घडविले, दोष कुणाला द्यावा?
मी नावाडी, बोट बुडाली, करू कुणाचा धावा?
करता मी अन् मीच कराविता, नको शोधणे कारण
वेळोवेळी ठोकरले पण फुलून आले जीवन

अशा स्वयंभू जगण्यासाठी, नको शोक हंबरडे
मरणोत्तर का कधी मोडते आप्तांचे कंबरडे?
पिंडदान मी करीन माझे, अन् माझे मी तर्पण
वेळोवेळी ठोकरले पण फुलून आले जीवन

सामान्याचे जीवन जगता मौज आगळी असते
बिनध्येयाच्या भणंगासही हवे हवे ते मिळते
नराप्रमाणे जगलो, नव्हते बनायचे नारायण
वेळोवेळी ठोकरले पण फुलून आले जीवन


निशिकांत देशपांडे. मो.क्र. ९८९०७ ९९०२३

पालखीतल्या अंधाराचा---

( आशातच बँकेतली अनेक लफडी उघडी पडली. मी स्वतः बँकेत नोकरी केलेली असल्यामुळे मला या सार्‍या प्रकरणातली दाहकता प्रकर्षाने जाणवली. उद्विग्न होऊन लिहिलेली कविता. )

हतबल झाला उजेड इतका! प्रभाव सरला रविकिरणांचा
जो तो आहे भोई येथे पालखीतल्या अंधाराचा

काळोखाची मशाल घेउन प्रकाश शोधायास निघालो
जरी निराशा पदरी पडली, देवाला विणवून म्हणालो
धुलीकणाने युक्त तरीही, हवा कवडसा एक उन्हाचा
जो तो आहे भोई येथे पालखीतल्या अंधाराचा

वस्त्रहरण त्या पांचाळीचे, जसे जाहले भरदरबारी
अंधाराच्या आधिपत्त्याची, प्रथम वाजली तिथे तुतारी
कलियूगी वाढला केवढा! प्रतिध्वनी त्या किंचाळ्यांचा
जो तो आहे भोई येथे पालखीतल्या अंधाराचा

काळे धंदे, काळी करणी, काळा पैसा, उजळ मुखवटा
शुचित्व मेले, खोल गाडले, कोण पाळतो आज दुखवटा?
पिंडालाही काक शिवेना, धनी जाहलो पराजयाचा
जो तो आहे भोई येथे पालखीतल्या अंधाराचा

हिरा असो वा सोने, चांदी ध्येय आमुचे एकच असते
स्फटिकांच्याही आत शोधता, अमाप काळे धन सापडते
नेते, बाबू, आम्ही मिळुनी, खेळ खेळतो लुटावयाचा
जो तो आहे भोई येथे पालखीतल्या अंधाराचा

मदार सारी या देशाची, तरुणांनो! तुमच्यावर आहे
पाठलाग जा करा जिथे मोठ्या चोरांचा वावर आहे
मनी असू द्या निश्चय, त्यांना वेशीवरती टांगायाचा
जो तो आहे भोई येथे पालखीतल्या अंधाराचा


निशिकांत देशपांडे. मो.क्र. ९८९०७ ९९०२३

माझी असते मलाच सोबत

घेत उसासे समोर बसता
आरशातली करते संगत
घरातल्या गर्दीत नेहमी
माझी असते मलाच सोबत

लग्नानंतर प्रथेप्रमाणे
कुलदैवत अन् गोत्र बदलले
समरस होण्या घरात नवख्या
नाव मूळचे जरी विसरले
काळ उलटला, अजून परकी!
बोच कुणाला नाही सांगत
घरातल्या गर्दीत नेहमी
माझी असते मलाच सोबत

कुळदिपक हळजायासाठी
मादी होती हवी तयांना
खाणे, कपडा लत्ता, छप्पर
सौद्यामधला जणू बयाना
कूस उजवण्या उशीर होता
विचित्र सारे होते वागत
घरातल्या गर्दीत नेहमी
माझी असते मलाच सोबत

जन्म मुलीला देता माझे
संसारातिल पात्र बदलले
घरकामाचे यंत्र जाहले
गात्र नेहमी शिणावलेले
थकलेल्या कायेत सख्याला
मजा येइना, सरली रंगत
घरातल्या गर्दीत नेहमी
माझी असते मलाच सोबत

फरपट झाली आयुष्याची
मेले नाही म्हणून जगले
जगण्यासाठी कसे करावे?
बधीर मन हे अचूक शिकले
एकांताने माझ्यासंगे
सदैव केली अंगतपंगत
घरातल्या गर्दीत नेहमी
माझी असते मलाच सोबत

अल्लड अवखळ कन्न्या माझी
वाढत आहे कणाकणाने
मला न जे लाभले, तिला ते
मिळो ईश्वरा मणामणाने
तिला सांगते मुक्त रहा तू
तोड चौकटी परंपरागत
घरातल्या गर्दीत नेहमी
माझी असते मलाच सोबत


निशिकांत देशपांडे. मो.क्र. ९८९०७ ९९०२३

सेल्युलर जेल

( जब मै अंदमान गया था, जेलके उस कमरेमे पहुंचा जहाँ प्रखर राष्ट्रभक्त सावरकरजीको रखा था| आँखोमे आँसू उमड पडे और भावनावेगमे लिखी गयी; थोडी प्रदीर्घ रचना. जेलके प्रवेशद्वार पर एक पुराना सुखा पिंपलका वृक्ष आजभी खडा है. उसका मनोगत पढिए. सावरकरजीकी आज पुण्यतिथी है. इस उपलक्ष्यमे सादर)

साक्षीधर हूं अन्याओंका
दे न सका अपनोंको छाया
पिंपलका हूं वृक्ष अभागा
सूखे नयनन कृश है काया

जेल बनाने अंग्रेजोंने
सब वृक्षोंको तोडा
पता लगा था अशुभ दिनोंका
जब मुझको था छोडा
यक्ष प्रश्न है मेरे भाग्य मे
प्रवेशद्वार क्यों आया
पिंपलका हूं वृक्ष अभागा
सूखे नयनन कृश है काया

दस साल लगगये बनाने
सेल्यूलर था नाम जेल का
स्वतंत्रता सेनानी लाकर
दंडित करना नाम खेलका
दर्दभरी पीडा का भोजन
सबने हंसते था खाया
पिंपलका हूं वृक्ष अभागा
सूखे नयनन कृश है काया

स्वतंत्रता की आशा लेकर
सेनानी आया करते थे
हर कोनेसे आनेवाले
जवान मुझको भाते थे
कितनी माँ बहनोंने होगा
राग विरह का गाया!
पिंपलका हूं वृक्ष अभागा
सूखे नयनन कृश है काया

मूंछ ना फुटी ऐसे सेनानी
जवान बच्चे आते थे
प्रखर राष्ट्र भक्तीसे प्रेरित
जेल मे हंसते जाते थे
हर कमरे के अंधियारोंमे
तपता सूरज था पाया
पिंपलका हूं वृक्ष अभागा
सूखे नयनन कृश है काया

पीडाओंका स्त्रोत था यहाँ
कर्ण बधीर थी चींखे
कैसे देखे बुलंद सपने
इन युवकोंसे सीखे
आहट दरवाजा खुलनेकी
अब किसको है लाया?
पिंपलका हूं वृक्ष अभागा
सूखे नयनन कृश है काया

सावरकर था नाम शख्स़्का
चेहरेपर था तेज
शायद अंग्रेजोंको हिलाने
नियतीने दिया था भेज
जहालता का जुनून उनका
सबके मनको था भाया
पिंपलका हूं वृक्ष अभागा
सूखे नयनन कृश है काया

महासागर पीडाओंके
हसते हसते तरते थे
आजा़दीकी प्यारी बाते
दृढनिश्चयसे करते थे
उनकी बातोंसे लगता था
मुहूर्त अजा़दी का आया
पिंपलका हूं वृक्ष अभागा
सूखे नयनन कृश है काया

स्वतंत्रता का यज्ञ चला है
प्राण आहूती देंगे हम
काला पानी कहों ना इसे
बनकर शहीद रहेंगे हम
फिरंगियोंके जुल्म मे झलके
अपनेही डर का साया
पिंपलका हूं वृक्ष अभागा
सूखे नयनन कृश है काया

आजा़दी ना आये जबतक
बहे हमारी खूनकी धारा
जंग हमारी; जीत हमारी
चाहे बीते जितनी सदियां
जुनून जब है आजा़दी का
क्यों सोंचे क्या पाया?
पिंपलका हूं वृक्ष अभागा
सूखे नयनन कृश है काया

जेल बना है मंदिर जिसमे
गूंजे आजा़दी की कहानी
राष्ट्रभक्तीसे प्रेरित श्रोता
होते सुनकर मेरी बयानी
देश प्रेमका दिया जलाना
जुनून मुझपर है छाया
पिंपलका हूं वृक्ष अभागा
सूखे नयनन कृश है काया


निशिकांत देशपांडे. भ्र.ध्व. ९८९०७ ९९०२३

वाट कुणाची बघते?

नटुनी थटुनी फुले माळुनी वाट कुणाची बघते?
बावरते अन् अधीर होते, लटके लटके रुसते
भेटायाची ओढ मनी पण लाज आडवी येई
साजण येता ती शरदाच्या चांदण्यास पांघरते

तिच्याभोवती वसंत उमले गंध पसरणारा
कुंतल काळे भुरभुर उडवी चटावलेला वारा
सौंदर्याची खाण अशी ती शुक्रतारका जणू !
धरतीवरती आली उजळण्या आसमंत सारा

मंदिरात ती जाता जमते भक्तजनांची गर्दी
तिच्यामुळे नास्तिकही बनले भगवंताचे दर्दी
झपाटली वस्तीच अशी की नवल वाटते मजला
तिला जराशी शिंक आली तर गावाला होते सर्दी

शब्द जुळवतो तिच्याचसाठी, लिहितो कविता गझला
जागत असतो रात्र रात्र मी दीप कधी ना विझला
विरान हृदयी शुष्क कोपरा सदैव नांदत होता
दाद तिची गझलेला मिळता; चिंब चिंब तो भिजला

कसे आगळे जगावेगळे तिचे नि माझे नाते?
ती दवबिंदू; मी गवताचे थरथरणारे पाते
वास्तवात ती लाख नसू दे, सदैव येते स्वप्नी
रेशिम धाग्यांनी नात्याचा गोफ गुंफुनी जाते


निशिकांत देशपांडे. मो.क्र. ९८९०७ ९९०२३