उमलावे की नाही?

जन्मायाच्या अधीच संभ्रम, जन्मावे की नाही?
कळीस पडतो प्रश्न नेहमी, उमलावे की नाही?

लाख लपवुनी तिव्र वेदना, इतरांसाठी हसते
परवान्यांच्या मैफिलीत ती रंग भराया असते
ज्योत कधी का ठरवू शकते, तेवावे की नाही?
कळीस पडतो प्रश्न नेहमी, उमलावे की नाही?

अधीच काट्यांमधे लगडली, अन् भ्रमरांचा वावर
एकच पडतो प्रश्न तिला, ना ज्याला आहे उत्तर
कोषामधले गंध भोवती उधळावे की नाही?
कळीस पडतो प्रश्न नेहमी, उमलावे की नाही?

माळ्यालाही बागेच्या का इतकी असते घाई?
फुलण्या आधी कुस्करल्यावर होते लाही लाही
कधी कळीने कुणास अपुले मानावे की नाही?
 कळीस पडतो प्रश्न नेहमी, उमलावे की नाही?

व्यासांच्या द्रौपदीस नाही कृष्णही अता वाली
कौरवासवे अजरामर ती दुर्दैवाने झाली
अल्पायुष्यी पांडवास मग वाचावे की नाही?
कळीस पडतो प्रश्न नेहमी, उमलावे की नाही?

संपत नाही पिढी-दर-पिढी काळोखाची रजनी
देवही अता पावत नाही रोज रंगता भजनी
न्याय मिळवण्या स्फुल्लिंगाने पेटावे की नाही?
कळीस पडतो प्रश्न नेहमी, उमलावे की नाही?


निशिकांत देशपांडे. मो.क्र. ९८९०७ ९९०२३

जा पुढे शुन्यातुनी

मुक्त हो मुक्ता जराशी, कालच्या शल्यातुनी
स्वप्न विरले तर विरू दे, जा पुढे शुन्यातुनी

थेंब अश्रूंचे जुने, व्हावेत मोती आजचे
यत्न कर तू याचसाठी, टाक पुरुनी कालचे
जीवना आकार दे तू, आपुल्या मुल्यातुनी
स्वप्न विरले तर विरू दे, जा पुढे शुन्यातुनी

वागती दुसरे कसे? या वर खुशी मोजू नये
तू स्वयंभू कर सुखांना, वेदना जिंकू नये
उत्तरे मिळतील तुजला, आपुल्या प्रश्नांतुनी
स्वप्न विरले तर विरू दे, जा पुढे शुन्यातुनी

आज नजरेआड तारे दोन लपलेले तरी
धीर धर ते भेटतिल; पण एवढे कर तोवरी
बघ चिमुरड्यांना नभीच्या रोज नक्षत्रातुनी
स्वप्न विरले तर विरू दे, जा पुढे शुन्यातुनी

तू तळागाळातल्यांचा भार घे खांद्यावरी
आपुले कर पीडितांना, आपुले नसले तरी
माय होण्या वंचितांची, ऊठ ये! कोषातुनी
स्वप्न विरले तर विरू दे, जा पुढे शुन्यातुनी

पेरले जे ते उगवते, हे खरे असले तरी
माजते तण संकटांचे, पेरले नाही तरी
पण सुगी होणार नाक्की, उभर तू क्लेशातुनी
 स्वप्न विरले तर विरू दे, जा पुढे शुन्यातुनी

कुंचला घे रंग देण्या, तू उद्याच्या जीवना
चित्र रेखाटून हिरवे, साद दे तू श्रावणा
घे भरारी ऊंच गगनी, नीघ नैराश्यातुनी
स्वप्न विरले तर विरू दे, जा पुढे शुन्यातुनी


निशिकांत देशपांडे. मो.क्र. ९८९०७ ९९०२३

आपुल्या फुलण्यातुनी

( माझी पत्नी सौ. जयश्रीच्या वाढदिवसानिमित्त लिहिलेली कविता )

बोलती झाली अबोली
आपुल्या फुलण्यातुनी
गारवा देते मनाला
गोडशा हसण्यातुनी

बारमाही फूल असते
बहरलेले अंगणी
जर कधी सुकलेच तर ते
दाटतो गुदमर मनी
प्रेमही वेडी अबोली
व्यक्तते रुसण्यातुनी
गारवा देते मनाला
गोडशा हसण्यातुनी

चाललेले काय असते?
अंतरी ती जाणते
यत्न करता लपवण्याचा
शस्त्रही ती उपसते
डाव हुकुमी खेळते ती
पापण्या ओलाउनी
गारवा देते मनाला
गोडशा हसण्यातुनी

सावली होती कधी तर
ऊनही होते कधी
भोगले, आनंद लुटला
साथ खळखळती नदी
काळजी ना वर्तमानी
ना उद्याला पाहुनी
गारवा देते मनाला
गोडशा हसण्यातुनी

वादळे आली नि गेली
राग लोभांची तरी
चालला संसार आहे
काठ त्याला भरजरी
मस्त जगलो स्पष्ट झाले
काळ भुर्र उडण्यातुनी
गारवा देते मनाला
गोडशा हसण्यातुनी

मोगरा गंधळलेला
धुंद स्वप्ने कालची
आठवांची मांदियाळी
साथ आहे आजची
छंदवेडा मी हरवतो
नेहमी माझ्यातुनी
गारवा देते मनाला
गोडशा हसण्यातुनी


निशिकांत देशपांडे. मो.क्र. ९८९०७ ९९०२३

शहरांमुळे कदाचित

ओसाड गाव झाले
गजबज असे सदोदित
विझले दिवे घरातिल
शहरांमुळे कदाचित

येतात बालपणचे
खेड्यामधील आठव
पारावरील गप्पा
संभाषणात लाघव
शहरातल्या सुखाने
झालो न मी प्रभावित
विझले दिवे घरातिल
शहरांमुळे कदाचित

सारेच तिथे माझे
मीही पण सार्‍यांचा
तुटवडा तिथे नव्हता
अश्रू पुसणार्‍यांचा
गर्दी असून झालो
शहरी कसा  तिर्‍हाइत ?
विझले दिवे घरातिल
शहरांमुळे कदाचित

एकत्र कुटुंबाच्या
मी चाखले फळांना
आधार सर्व देती
थंडावती झळांना
ना जिंकलो तरीही
झालो न मी पराजित
विझले दिवे घरातिल
शहरांमुळे कदाचित

शहरी घरात कुत्रे
वृध्दाश्रमात आई
मोकाट श्वान गावी
आई घरात राही
असुनी कुटुंब निर्धन
नसते कुणी निराश्रित
विझले दिवे घरातिल
शहरांमुळे कदाचित

हळव्या मनास आता
हळहळही ना वाटे
अन् बधीर हृदयाला
बोचतात का काटे?
जगण्यात स्वतःसाठी
मी केवढा पटाइत!
विझले दिवे घरातिल
शहरांमुळे कदाचित


निशिकांत देशपांडे. मो.क्र. ९८९०७ ९९०२३

आनंदाने पुढील अंतर

( माझी पत्नी सौ. जयश्रीच्या  वाढदिवसानिमित्त लिहिलेली कविता )

काय गवसले, काय हरवले?
करूत चर्चा निवांत नंतर
हात धरोनी चालत राहू
आनंदाने पुढील अंतर

तिच्या रुपाने घरात आले
राग, ताल अन् कैक तराने
नूर घराचा बदलत गेला
गळ्यातल्या परिपक्व स्वराने
मैफिल आयुष्याची सजली
अमूल्य झाले हे स्थित्यंतर
हात धरोनी चालत राहू
आनंदाने पुढील अंतर

क्षितिजाच्याही पल्याड आम्ही
दोघे सोबत नांदत होतो
जरी हिमालय जमला नाही
पर्वतीवरी सुखात होतो
काबिज केलेल्या स्वप्नांचा
अश्वमेध चालतो निरंतर
हात धरोनी चालत राहू
आनंदाने पुढील अंतर

गरज वाटली कधीच नाही
हास्य लेउनी मिरवायाची
मनी नांदले, तेच गोंदले
आवड नव्हती प्रदर्शनाची
हवे आमुच्या जगास आम्ही
क्षणोक्षणी आले प्रत्त्यंतर
हात धरोनी चालत राहू
आनंदाने पुढील अंतर

उधारीतल्या सुखास आम्ही
नगदीच्या दु:खात तोलले
संतुष्टीच्या सुपीक रानी
आनंदाचे बीज पेरले
प्रश्न न केला देवांनाही
परावलंबी नव्हते उत्तर
हात धरोनी चालत राहू
आनंदाने पुढील अंतर

वटपूजा ना करताही पण
दृढप्रेमाचा प्रत्त्यय येतो
झूळझुळणार्‍या प्रेम प्रवाही
रुढी प्रथांचा व्यत्त्यय येतो
या जन्माचा शेवट होता
म्हणूत झाले हे मध्यंतर
हात धरोनी चालत राहू
आनंदाने पुढील अंतर


निशिकांत देशपांडे. मो.क्र. ९८९०७ ९९०२३

सोडूनी सासरा

सोडूनी सासरा--(आता वारीचे दिवस जवळ येत आहेत. सर्व वातावरणच विठुमय होईल येत्या कांही दिवसात. या निमित्ताने एक भारुड सादर.)) 

बाई मी जाते गं जाते माझ्या

सोडूनी सासरा

उचकी लागली गं मजला त्याची

जाते मी माहेरा ||धृ ||

लगीन जरी का झालय त्याचं

मला कई हरकत न्हाई

नव-यासाठी जुन्या प्रेमाला

जरूर कई फारकत न्हाई

सटवी खेटुन उभी तरी पण

बाई दिसतो गं दिसतो मला

प्रेमळ अन हासरा

बाई मी जाते गं जाते माझ्या

सोडूनी सासरा ||१||

वेड मनाला लाउन गेलं

सोनं बावनकशी

लाज ठेवली गुंडाळुन म्या

उघड सांगते अशी

नकोय मजला दादला आता

जाते सोडुन गं सुडुन जाते

पोटीच्या वासरा

बाई मी जाते गं जाते माझ्या

सोडूनी सासरा ||२||

मन बी माझं चंचळ भारी

इकडं तिकडं फिरतय

सरत्या शेवटी कुशीत त्याच्या

सुख अनुभव करतयं

नजर करडी मजवर त्याची

बाई धरतो गं धरतो माझ्या

वेसणीचा कासरा

बाई मी जाते गं जाते माझ्या

सोडूनी सासरा ||३||

पंढरपूर हे माहेर माझं

चंद्रभागेच्या तिरी

मोक्षाची गं वाट दावतो

कनवाळू श्रीहरी

दिंडीमध्ये होउन सामील

बाई घेईन गं घेईन त्याच्या

चरणी मी आसरा

बाई मी जते गं जाते माझ्या

सोडूनी सासरा ||४|

निशिकांत देशपांडे.

उघडे ठेवा दार मनाचे

कुंद हवा, जळमटे लोंबणे
लक्षण असते बंद घराचे
स्वच्छ मोकळे जगण्यासाठी
उघडे ठेवा दार मनाचे

घरास पडदे अन् आडपडदे
जगात माझ्या मीच एकटा
विभक्त जगतो, मला न कोणी
मी मोठा अन् मीच धाकटा
जीवन झाले उदासवाणे
एकएकटे गुदमरायचे
स्वच्छ मोकळे जगण्यासाठी
उघडे ठेवा दार मनाचे

मनास येते किती उभारी!
खळखळणारी नदी पाहता
छोट्याशा परिघात तुंबले
जीवन झाले डबके आता
"अवघे विश्वचि घर माझे" या
संस्कृतीस का मिरवायचे?
स्वच्छ मोकळे जगण्यासाठी
उघडे ठेवा दार मनाचे

अंतरात डोकाउन बघता
काळोखाचा ठसा गर्दसा
शोधशोधुनी कुठे दिसेना
अंधुकसाही एक कवडसा
बोगद्यात या असाच जगलो
श्वास घ्यायचे, सोडायाचे
स्वच्छ मोकळे जगण्यासाठी
उघडे ठेवा दार मनाचे

काय लिहावे आत्मचरित्री?
मी, माझी बायको, अन् मुले?
समासही पण पुरून उरतो
नसता दुसरे कुणी आपुले
लिहावयाचे म्हणून लिहितो
आणि शेवटी फाडायाचे
स्वच्छ मोकळे जगण्यासाठी
उघडे ठेवा दार मनाचे

विभक्त जगणे नकोच देवा
पुनर्जन्म दे रे! पक्षाचा
एकएकटे जीवन त्यजुनी
बनेन हिस्सा सदा थव्याचा
निर्मनुष्य का बेटावरचा
सॉक्रॅटिस मी बनावयाचे?
स्वच्छ मोकळे जगण्यासाठी
उघडे ठेवा दार मनाचे


निशिकांत देशपांडे. मो.क्र. ९८९०७ ९९०२३