Sunday, July 23, 2017

मुलाखात -- माहितीस्तवः---

मुलाखात -- माहितीस्तवः---

कविता रसिक मंडळी ( करमं ) तर्फे "आदाब अर्ज है-२" हा गजल मुशायर्‍यासहित अडीच तासाचा भरगच्च कार्यक्रम २२.०७. २०१७ रोजी पत्रकार भवन, पुणे येथे आयोजित केला होता. कार्यक्रम खूपच रंगत गेला आणि प्रेक्षकांची उदंड दाद मिळाली. या कार्यक्रमात माझी मुलाखात प्रसिध्द कवयित्री आणि ज्येष्ठ साहित्यकार  श्रीमती स्वाती शामक यांनी घेतलीजी वेळेच्या बंधनामुळे २५ मिनिटे चालली. या कार्यक्रमास करमं या व्हाट्सअ‍ॅप समूहाच्या व्यतिरिक्त गझल क्षेत्रातले आदरणीय सर्वश्री  राम पंडीत , म.भा. चव्हाण, वैभव जोशी, अ‍ॅड प्रमोद आडकर, हास्यपंचमीकार श्री बंडा जोशी ई. पण उपस्थित होते. माझ्यासाठी हा अत्यंत बहुमोल आणि अविस्मरणीय  क्षण होता. या मुलाखातीवर दोन दिग्गज कवी तथा गझलकार श्री भूषण कटककर ( बेफिकीर ) आणि सारंग भणगे यांनी केलेले मतप्रदर्शन सर्वंच्या माहितीस्तव देत आहे.

१) भूषणजी कटककर--

"निशिकांत - स्वाती मुलाखत -

दोघेही ज्येष्ठ वयाचे सदस्य एकमेकांशेजारी शोभून दिसत होते. निशिकांत काकांच्या गझलेचा प्रवास आजवर पुरेसा उलगडला गेलेला नव्हता. मनुष्याला एखादा काव्यप्रकार कसकसा आकर्षित करतो ह्याचे हे उत्तम उदाहरण म्हणावे लागेल. स्वातीताईंनी मुलाखतीला योग्य वेळी योग्य वळणे दिली. निशिकांत काकांनी त्यांच्या प्रवासातील महत्वाचे टप्पे सांगताना एकाचवेळी काही मौलिक मते तर काही खुसखुशीत वाक्यांची पेरणीही केलेली होती. मला वाटते की अशी मुलाखत हा 'आदाब अर्ज है' चा एक अविभाज्य भाग बनावा. खरे तर मुलाखतीला अधिक वेळ दिला जावा असे वाटत होते पण मुळातच भरगच्च कार्यक्रम असल्याने व एकंदरीत कार्यक्रम सुमारे २५ मिनिटे उशीरा सुरू झाल्याने आवरते घ्यावे लागले ह्याचा काहीसा खेद वाटला. "

"२) सारंग भणगे--

निशीदेंची मुलाखत केवळ रंजक नव्हती, तर बोध घेण्यासारखी सुद्धा होती. स्वातीताईंनी छान हाताळली आणि निशीदेंनी मनमोकळेपणाने आणि कुठलाही आव न आणता प्रामाणिकपणाने त्यांच्या भावना आणि काही विचार मांडले ते नीट विचार करता खूपच बोधक होते. ‘मलाही काही मर्यादा आहेत’ ही प्रामाणिक कबुली असो कि ‘कुणाच्या गझलांचा माझ्या गझलांवर प्रभाव पडला हे सांगून मी त्यांचा अपमान करू शकत नाही’ ही विनयशीलता असो, निशीदेंची मुलाखत खूप काही बोलून गेली!"

वयाचे अणि शायरीचे तसे कांही नाते नसते हे सर्वांना पटवून देण्यासाठी या प्रसंगी सखीवर मी लिहिलेले ३ सुटे शेर वाचून दाखवले ते असे:-

१) जशी चाळली डायरी जीवनाची, तुझ्या पावलाचेच दिसले ठसे
    समासातला कोपरा एक माझा तरी पान माझे म्हणावे कसे?

२) असे पैंजणांना नको वाजवू ना! शिकावेस चालावयाला हळू
    तुझ्या चाहुलीने उरी आस जागे, मनाला सखे आवरावे कसे?

३) तू गेल्यावर असे वाटले जीवनात ना राम राहिला
    आज कळाले आठवातही ऊर्जा असते जगावयावी

या वयात अशी शायरी? हे श्रोत्यांच्या मनात कदाचित आले असेल म्हणून शंकानिरसनार्थ पुन्हा दोन शेर वाचून समारोप केला मुलाखतीचा. ते शेर असे:--

१) वयस्क झाल्या कलमेमधुनी सळसळ झरते तरुणाई; पण
   सुरकुतलेला शायर बघुनी; चर्चा होते फक्त वयाची

२) मनी कसा "निशिकांत"नांदतो वसंत अजुनी?
    वार्धक्याचे कलंदराला नसते दडपण



निशिकांत देशपांडे. मो.क्र. ९८९०७ ९९०२३  

Monday, July 17, 2017

मी माझा उरलो नव्हतो

मी माझा उरलो नव्हतो--(असे म्हणतात की लग्नानंतर स्त्रीच्या जीवनात खूप मोठे बदल येतात. पण माझ्याही जीवनाच्या रंगात विवाहानंतर अमूलाग्र बदल झाले आहेत. आज पत्नीच्या वाढदिवसाचे औचित्य साधून कृतार्थ भावनेने हे बदल नोंदवण्यासाठी लिहिलेली कविता).

मी माझे मीपण त्यजुनी
क्षणभरही जगलो नव्हतो
जाहल्या क्षणी ती माझी
मी माझा उरलो नव्हतो

दुनिया माझी काळोखी
अन् रातकिड्यांची संगत
मी करी माझियासंगे
एकांती अंगत पंगत
ती मला भेटण्याआधी
क्षितिजावर फिरलो नव्हतो
जाहल्या क्षणी ती माझी
मी माझा उरलो नव्हतो

शिडकावा दवबिंदूंचा
ही पहाट ओली ओली
अन् गंध फुलांचा ताजा
व्यापतो मनाची खोली
एकटा विहंगम बघण्या
मी धुक्यात विरलो नव्हतो
जाहल्या क्षणी ती माझी
मी माझा उरलो नव्हतो

जीवनात जगण्याजोगे
शोधू या दोघे मिळुनी
घेऊ या ईंद्रधनुंच्या
रंगांना सार्‍या खलुनी
हातात हात आल्याने
मी उदास उरलो नव्हतो
जाहल्या क्षणी ती माझी
मी माझा उरलो नव्हतो

तोडल्या चौकटी सार्‍या
आयुष्य जगायासाठी
उकलून पटापट गेल्या
ज्या काचत होत्या गाठी
एकटा कलंदर इतका!
जीवनास दिसलो नव्हतो
जाहल्या क्षणी ती माझी
मी माझा उरलो नव्हतो

घेतली डायरी लिहिण्या
स्थित्यंतर माझ्या मधले
कालचा आज मी नाही
हे पदोपदी जाणवले
ही किमया सर्व सखीची
लिहिण्यास कचरलो नाही
जाहल्या क्षणी ती माझी
मी माझा उरलो नव्हतो


निशिकांत देशपांडे. मो.क्र. ९८९०७ ९९०२३

Friday, June 30, 2017

भाव विठुचे दाटले


वाट धरिता पंढरीची
दु:ख सारे आटले
विसरुनिया मोहमाया
भाव विठुचे दाटले

ज्ञानया तुकया आले अन्
तेज दिंडीस लाभले
टेकुनी माथा, फुलांनी
पालखीला सजवले
भजन गजरी धुंद सारे
भान कोणा कोठले?
विसरुनिया मोहमाया
भाव विठुचे दाटले

भक्तिमय सारेच झाले
टाळ, मृदंग अन् वीणा
शोध घेता सापडेना
एकही मन विठुविना
किर्तनी रंगून सारे
पुण्यमार्गी लागले
विसरुनिया मोहमाया
भाव विठुचे दाटले

घालण्या मार्गात रिंगण
वारकरी सरसावले
पाहुनिया दृष्य सुंदर
देवही भारावले
पुष्पवृष्टी वरुन होता
धन्य भक्ता वाटले
विसरुनिया मोहमाया
भाव विठुचे दाटले

वारकरी चौफेर दिसती
आसमंत भरुनी वाहिला
आतुरल्या त्यांच्याच नयनी
सावळा मी पाहिला
दो

दिव्य झाले वस्त्र अंगी
होते जुने जे फाटले
विसरुनिया मोहमाया
भाव विठुचे दाटले

चंद्रभागी वाळवंटी
वारकरीगण झोपले
सर्व नेत्री स्वप्न एकच
नाते विठुशी गुंफले
अंगणी छायेत हरीच्या
ब्रह्म त्यांना गावले
विसरुनिया मोहमाया
भाव विठुचे दाटले

निशिकांत देशपांडे. मो.क्र. ९८९०७ ९९०२३





Wednesday, June 7, 2017

सांजवेळी चाळवू या


पेलले ओझे,जिवाचा
शीण थोडा घालवू या
ये सखे पाने स्मृतीची
सांजवेळी चाळवू या

जे घडावे ते न घडले
प्रक्तनाचा खेळ सारा
भोगला होता किती तो!
भावनांचा कोंडमारा
जिंकली आहे लढाई
चल तुतारी वाजवू या
ये सखे पाने स्मृतीची
सांजवेळी चाळवू या

चैन म्हणजे काय असते?
हे कुठे माहीत होते?
पोट भरण्या घाम आणि
कष्ट हे साहित्य होते
भोगले अन्याय जे जे
चल जगाला ऐकवू या
ये सखे पाने स्मृतीची
सांजवेळी चाळवू या

वेदना भोगीत चेहरा
नाटकी हसराच होता
मुखवट्याच्या आत दडला
तो कुणी दुसराच होता
लक्तरे शोकांतिकेची
चावडीवर वाळवू या
ये सखे पाने स्मृतीची
सांजवेळी चाळवू या

दोन असतील फक्त नोंदी
जन्मलो मेलो कधी त्या
आत्मवृत्तातील पाने
का अशी कोरी विध्यात्या?
मोकळ्या पृष्ठावरी चल
दु:ख थोडे गोंदवू या
ये सखे पाने स्मृतीची
सांजवेळी चाळवू या

हे कवडशा सांगतो मी
तू घरी येऊ नको रे!
मस्त काळोखात जगतो
तू दया दावू नको रे
तेवला नाही कधी जो
दीप तोही मालवू या
ये सखे पाने स्मृतीची
सांजवेळी चाळवू या


निशिकांत देशपांडे. मो.क्र.९८९०७ ९९०२३


Tuesday, May 30, 2017

तुम्हीच तर ठरवायचं

जाईच्या मांडवात
का काँक्रिटच्या तांडवात
शंभर कौरवात का
फक्त पाच पांडवात
कुणी कुठं रहायचं?
तुम्हीच तर ठरवायचं
पिझ्झा कोकचा आहार
का बर्गर चिप्स बहार
मऊ भात पिठल्यावर
गावरान तुपाची धार
पोट कसं भरायचं?
तुम्हीच तर ठरवायचं
रोज दारू पिण्यात
अन् बेहोष जगण्यात
का विठूच्या भजनात
देह भान विसरण्यात
सूख कशात बघायचं?
तुम्हीच तर ठरवायचं
मंत्री पदाचा साज
कानाखाली आवाज
का अमरण उपोषणाचा
अण्णाजींचा रिवाज
कुणाकडून शिकायचं?
तुम्हीच तर ठरवायचं
दीर्घायुष्यी बनणे
अन् पिकता पान गळणे
दवबिंदूसमान थोडंच
पण चमकत चमकत जगणे
ध्येय काय ठेवायचं?
तुम्हीच तर ठरवायचं
स्मरायचाय गुरूमंत्र
की जुनेरं प्रेमपत्र
जगत जगत शेवटचं
आयुष्याचं सत्र
कशात किती रमायचं
तुम्हीच तर ठरवायचं
निशिकांत देशपांडे. मो.क्र. ९८९०७ ९९०२३

Thursday, May 25, 2017

मला जगू द्या


आर्त हाक ना कुणी ऐकली "मला जगू द्या"
तिची विनवणी आतच विरली "मला जगू द्या"

माता, भागिनी, सून जगाला हवी हवीशी
पण कन्या का गर्भामधली नको नकोशी
जन्मायाच्या अधीच रडली "मला जगू द्या"
तिची विनवणी आतच विरली "मला जगू द्या"

एकच गाणे तिच्या नशीबी कारुण्याचे
जन्मच अवघड, स्वप्न कुठे मग तरुण्याचे?
करुणाष्टक ती गात राहिली "मल जगू द्या"
तिची विनवणी आतच विरली "मला जगू द्या"

देवदूत जे डॉक्टर, झाले अता कसाई
मुल्य पराजित, स्वार्थ जिंकतो, कशी लढाई?
श्वास घ्यावया ती तडफडली "मला जगू द्या"
तिची विनवणी आतच विरली "मला जगू द्या"

स्थान स्त्रियांचे विसर पडावा समाजास का?
गर्भाशय हे स्मशान बनले स्त्री भ्रुणास का?
समाज बहिरा, ती ओरडली "मला जगू द्या"
तिची विनवणी आतच विरली "मला जगू द्या"

नकोच मुलगी, कठोर काळीज. बाप रांगडा
गळा घोटला, श्वास थांबला दीन बापडा
शांत जाहली, हाक थांबली "मला जगू द्या"
तिची विनवणी आतच विरली "मला जगू द्या"

टीपः-शहरात शिक्षणामुळे दृष्टीकोन खूप बदलला आहे. पण खेड्यात खूप बदल व्हायला हवा.


निशिकांत देशपांडे. मो.क्र. ९८९०७ ९९०२३

Tuesday, May 2, 2017

दोघामधले विरान अंतर


चंद्र हरवला, आशा होती मिळेल नंतर
भोगतेय मी दोघामधले विरान अंतर

कधी रिकामे हृदयीचे सिंहासन नसते
नसूदे मनी, कुणी तरी त्यावरती बसते
शल्य मनाला, रुचले नाही हे सत्तांतर
भोगतेय मी दोघामधले विरान अंतर

लग्नाच्या बेडीने का मन कैदी बनते?
चौकटीतही सदैव स्वच्छंदी भिरभिरते
जगण्यावाचुन आठवात नसते गत्त्यंतर
भोगतेय मी दोघामधले विरान अंतर

यथावकाशी वेलीवरती कळी उमलली
मळभ संपुनी पूर्वा होती लाल उजळली
उदासीत क्षणभंगुर हसरे हे मध्यंतर
भोगतेय मी दोघामधले विरान अंतर

काळ निघोनी गेला पण वळता वळणावर
अजून दिसतो पहिल्या प्रेमाचा का वावर?
कशी पोकळी? क्षणोक्षणी देते प्रत्त्यंतर
भोगतेय मी दोघामधले विरान अंतर

हात रिकामे, चिमटीमधुनी सर्व निसटले
आठवणींच्या वणव्यामध्ये सदैव रमले
गुदमरलेले श्वास तरी घेतले निरंतर
भोगतेय मी दोघामधले विरान अंतर


निशिकांत देशपांडे. मो.क्र. ९८९०७ ९९०२३