तुझ्या अंतरी एक असू दे

रखरखलेल्या जीवनातही शांत बसोनी मला हसू दे
कपार ओली माझ्यासाठी तुझ्या अंतरी एक असू दे

निराकार तू निर्गुणही पण, तरी भरवसा नितांत आहे
गोजिरवाणे रूप कल्पिले, भाव ठेउनी निवांत आहे
तुझ्या कृपेचा प्रसाद माझ्या झोळीमध्ये असू नसू दे
कपार ओली माझ्यासाठी तुझ्या अंतरी एक असू दे

उपास, व्रत, वैकल्ये केली, साधण्यास जवळीक तुझ्याशी
जीवन छोटे, अंतर मोठे, नाते जुळले नैरश्याशी
दोष कशाला तुला द्यायचा? माझ्या वरती मला रुसू दे
कपार ओली माझ्यासाठी तुझ्या अंतरी एक असू दे

तुझी पताका घेउन देवा अव्याहत मी चालत असतो
काय भले अन् काय बुरे हा विचारही डोकावत नसतो
नसेल जर हे योग्य आचरण, फास गळ्याला घट्ट कसू दे
कपार ओली माझ्यासाठी तुझ्या अंतरी एक असू दे

"ब्रह्म सत्य अन् मिथ्या जग" हा विचार भ्रामक आचरल्याने
काय मिळाले? आप्तजनांना सातत्त्याने उपेक्षिल्याने?
आज उपरती झाली, माझ्या अपुल्यामध्य मला फसू दे
कपार ओली माझ्यासाठी तुझ्या अंतरी एक असू दे

जसा खोल मी विचार करतो, त्रेधातिरपिट अंतःकरणी
श्रध्देला शह देते लिलया, तर्क सुसंगत विचारसरणी
वैचारिक वादळ शमवाया, संस्कारांना जुन्या पुसू दे
कपार ओली माझ्यासाठी तुझ्या अंतरी एक असू दे


निशिकांत देशपांडे. मो.क्र. ९८९०७ ९९०२३

अस्तित्वाचा तुझ्या दाखला

किती मंदिरे पवित्र क्षेत्रे !
प्रवास केला रुचला नाही
अस्तित्वाचा तुझ्या दाखला
कुठेच देवा दिसला नाही

पूजा अर्चा कर्मकांड अन्
महा आरत्या सदैव होती
नवरात्राच्या एके दिवशी
पशूस एका बळी चढवती
कधी दयाळू भवानीसही
गुन्हा बळीचा कळला नाही
अस्तित्वाचा तुझ्या दाखला
कुठेच देवा दिसला नाही

समान वस्त्रे सर्व घालती
उच्चनीच हा भेद विसरुनी
हज यात्रेचा शेवट करती
सैतानांना खडे मारुनी
पण सैतानी राज्य चालते
भेदभावही सरला नाही
अस्तित्वाचा तुझ्या दाखला
कुठेच देवा दिसला नाही

बालपणीचे श्रीरामाचे
हट्ट बदलले अता एवढे !
हवेच कार्टुन टीव्ही वरती
चंद्र नभीचा ! तया वावडे
निंबोणीच्या आड चंद्रही
अशात गाली हसला नाही
अस्तित्वाचा तुझ्या दाखला
कुठेच देवा दिसला नाही

नवीन व्याख्या लिहू लागलो,
आम्हीच वेडे, कसे जगावे ?
गोंधळलेला पार्थ आजही
पुन्हा जन्मुनी कृष्णा यावे
पाप काय अन् पुण्य काय हा
कधीच गुंता सुटला नाही
अस्तित्वाचा तुझ्या दाखला
कुठेच देवा दिसला नाही

जीवन अपुले, जगणे अपुले
देव कशाला हवा गड्यांनो ?
जगणे झाले, मरून झाले
जळा चितेवर अता मढ्यांनो
धावा केला सदैव पण तो
विटेवरूनी हलला नाही
अस्तित्वाचा तुझ्या दाखला
कुठेच देवा दिसला नाही


निशिकांत देशपांडे मो.क्र. ९८९०७ ९९०२३

घना अंधेरा मेरा साथी

जगमग झिल मिल दुनिया सारी, मेरे घरमे दिया न बाती
रिश्ता है यह जनम जनमका, घना अंधेरा मेरा साथी

नौ दो ग्यारह सभी हो गये, सवार मुझपर तनहाई है
इर्द गिर्दमे विरान बस्ती, सुनी कभी ना शहनाई है
ऊबगया हूं इस दुनियासे, मौत मुझे है अब ललचाती
रिश्ता है यह जनम जनमका, घना अंधेरा मेरा साथी

लाख ढूंडनेपर भी मुझको, अतीतमे ना खुशी मिली है
आगेभी बस यही सिलसिले, मुरझाहट क्या कभी खिली है?
चेहरेकी मुस्कान खो गयी, मायूसी अब है इठलाती
रिश्ता है यह जनम जनमका, घना अंधेरा मेरा साथी

कफ़न नही है, जमीं नही है, लावारिश क्यूं लाश पडी है?
अचेत मनवा खुश मरनेसे, जीनेकीही सज़ा कडी है
तलाशता हूं हमदम जिसके तौरतरिके हो जजबाती
रिश्ता है यह जनम जनमका, घना अंधेरा मेरा साथी

नयननसे असवनके मोती गिरागिराकर क्या पाओगे?
टूट गये जो अंदरसे तो मंज़िल तक कैसे जाओगे?
सवारना तुम खुदको खुदही, सीख जिंदगी है सिखलाती
रिश्ता है यह जनम जनमका, घना अंधेरा मेरा साथी

सुखमे हसना, दुखमे रोना जीवनकी है यही वंचना
सावनका हो गीत कभी या मीराकी दुखियारी रचना
मधुर  स्वरोंमे बध्द पंक्तिंया, छूकर दिलको है बहलाती
रिश्ता है यह जनम जनमका, घना अंधेरा मेरा साथी


निशिकांत देशपांडे. मो.क्र. ९८९०७ ९९०२३

नाते जुडून गेले

नाते जुडून गेले---( एका नराधमाने आपल्या मुलीवर सतत नऊ वर्षे बलत्कार केल्याची घटना २००९ मधे वर्तमानपत्रात आली होती. त्या वरून पिडित मुलीचे मनोगत व्यक्त करणारी मला सुचलेली रचना ).

कसले नशीब माझे?
का हे घडून गेले?
अंधार वेदनांशी
नाते जुडून गेले

रक्षा जिची करावी
तिजलाच लक्ष्य केले
निष्पाप पाडसाला
त्यानेच भक्ष्य केले
राहू समेत केतू
दारी रडून गेले
अंधार वेदनांशी
नाते जुडून गेले

जल्लाद हवा शिकण्या
फंदा कसा कसावा?
बापास सुळी देण्या
आक्षेप का असावा?
दररोज एक मृत्यू
जगता चिडून गेले
अंधार वेदनांशी
नाते जुडून गेले

नाती अनेक जगती
फसवा आलेख आहे
मादी सदा नराची
कटु सत्य एक आहे
आकाश वळचणीला
तारे झडून गेले
अंधार वेदनांशी
नाते जुडून गेले

नाना, नकोय मामा
काकाविना जगावे
अदृष्य राक्षसांना
झोपेत घाबरावे
भयमुक्त विश्व कोठे
आहे दडून गेले?
अंधार वेदनांशी
नाते जुडून गेले

बडवू नकात टिमकी
श्रीमंत संस्कृतीची
नात्यात गुंफलेली
मी गोष्ट विकृतीची
पापात पुण्य सारे
आहे बुडून गेले
अंधार वेदनांशी
नाते जुडून गेले

भगवंत मायबापा
जर का असेल माया
आई बनून येई
नेण्यास भ्रष्ट काया
बघता पित्यास, वाटे
नाते विटून गेले
अंधार वेदनांशी
नाते जुडून गेले


निशिकांत देशपांडे. मो.क्र. ९८९०७ ९९०२३

मुलाखात -- माहितीस्तवः---

मुलाखात -- माहितीस्तवः---

कविता रसिक मंडळी ( करमं ) तर्फे "आदाब अर्ज है-२" हा गजल मुशायर्‍यासहित अडीच तासाचा भरगच्च कार्यक्रम २२.०७. २०१७ रोजी पत्रकार भवन, पुणे येथे आयोजित केला होता. कार्यक्रम खूपच रंगत गेला आणि प्रेक्षकांची उदंड दाद मिळाली. या कार्यक्रमात माझी मुलाखात प्रसिध्द कवयित्री आणि ज्येष्ठ साहित्यकार  श्रीमती स्वाती शामक यांनी घेतलीजी वेळेच्या बंधनामुळे २५ मिनिटे चालली. या कार्यक्रमास करमं या व्हाट्सअ‍ॅप समूहाच्या व्यतिरिक्त गझल क्षेत्रातले आदरणीय सर्वश्री  राम पंडीत , म.भा. चव्हाण, वैभव जोशी, अ‍ॅड प्रमोद आडकर, हास्यपंचमीकार श्री बंडा जोशी ई. पण उपस्थित होते. माझ्यासाठी हा अत्यंत बहुमोल आणि अविस्मरणीय  क्षण होता. या मुलाखातीवर दोन दिग्गज कवी तथा गझलकार श्री भूषण कटककर ( बेफिकीर ) आणि सारंग भणगे यांनी केलेले मतप्रदर्शन सर्वंच्या माहितीस्तव देत आहे.

१) भूषणजी कटककर--

"निशिकांत - स्वाती मुलाखत -

दोघेही ज्येष्ठ वयाचे सदस्य एकमेकांशेजारी शोभून दिसत होते. निशिकांत काकांच्या गझलेचा प्रवास आजवर पुरेसा उलगडला गेलेला नव्हता. मनुष्याला एखादा काव्यप्रकार कसकसा आकर्षित करतो ह्याचे हे उत्तम उदाहरण म्हणावे लागेल. स्वातीताईंनी मुलाखतीला योग्य वेळी योग्य वळणे दिली. निशिकांत काकांनी त्यांच्या प्रवासातील महत्वाचे टप्पे सांगताना एकाचवेळी काही मौलिक मते तर काही खुसखुशीत वाक्यांची पेरणीही केलेली होती. मला वाटते की अशी मुलाखत हा 'आदाब अर्ज है' चा एक अविभाज्य भाग बनावा. खरे तर मुलाखतीला अधिक वेळ दिला जावा असे वाटत होते पण मुळातच भरगच्च कार्यक्रम असल्याने व एकंदरीत कार्यक्रम सुमारे २५ मिनिटे उशीरा सुरू झाल्याने आवरते घ्यावे लागले ह्याचा काहीसा खेद वाटला. "

"२) सारंग भणगे--

निशीदेंची मुलाखत केवळ रंजक नव्हती, तर बोध घेण्यासारखी सुद्धा होती. स्वातीताईंनी छान हाताळली आणि निशीदेंनी मनमोकळेपणाने आणि कुठलाही आव न आणता प्रामाणिकपणाने त्यांच्या भावना आणि काही विचार मांडले ते नीट विचार करता खूपच बोधक होते. ‘मलाही काही मर्यादा आहेत’ ही प्रामाणिक कबुली असो कि ‘कुणाच्या गझलांचा माझ्या गझलांवर प्रभाव पडला हे सांगून मी त्यांचा अपमान करू शकत नाही’ ही विनयशीलता असो, निशीदेंची मुलाखत खूप काही बोलून गेली!"

वयाचे अणि शायरीचे तसे कांही नाते नसते हे सर्वांना पटवून देण्यासाठी या प्रसंगी सखीवर मी लिहिलेले ३ सुटे शेर वाचून दाखवले ते असे:-

१) जशी चाळली डायरी जीवनाची, तुझ्या पावलाचेच दिसले ठसे
    समासातला कोपरा एक माझा तरी पान माझे म्हणावे कसे?

२) असे पैंजणांना नको वाजवू ना! शिकावेस चालावयाला हळू
    तुझ्या चाहुलीने उरी आस जागे, मनाला सखे आवरावे कसे?

३) तू गेल्यावर असे वाटले जीवनात ना राम राहिला
    आज कळाले आठवातही ऊर्जा असते जगावयावी

या वयात अशी शायरी? हे श्रोत्यांच्या मनात कदाचित आले असेल म्हणून शंकानिरसनार्थ पुन्हा दोन शेर वाचून समारोप केला मुलाखतीचा. ते शेर असे:--

१) वयस्क झाल्या कलमेमधुनी सळसळ झरते तरुणाई; पण
   सुरकुतलेला शायर बघुनी; चर्चा होते फक्त वयाची

२) मनी कसा "निशिकांत"नांदतो वसंत अजुनी?
    वार्धक्याचे कलंदराला नसते दडपण



निशिकांत देशपांडे. मो.क्र. ९८९०७ ९९०२३  

मी माझा उरलो नव्हतो

मी माझा उरलो नव्हतो--(असे म्हणतात की लग्नानंतर स्त्रीच्या जीवनात खूप मोठे बदल येतात. पण माझ्याही जीवनाच्या रंगात विवाहानंतर अमूलाग्र बदल झाले आहेत. आज पत्नीच्या वाढदिवसाचे औचित्य साधून कृतार्थ भावनेने हे बदल नोंदवण्यासाठी लिहिलेली कविता).

मी माझे मीपण त्यजुनी
क्षणभरही जगलो नव्हतो
जाहल्या क्षणी ती माझी
मी माझा उरलो नव्हतो

दुनिया माझी काळोखी
अन् रातकिड्यांची संगत
मी करी माझियासंगे
एकांती अंगत पंगत
ती मला भेटण्याआधी
क्षितिजावर फिरलो नव्हतो
जाहल्या क्षणी ती माझी
मी माझा उरलो नव्हतो

शिडकावा दवबिंदूंचा
ही पहाट ओली ओली
अन् गंध फुलांचा ताजा
व्यापतो मनाची खोली
एकटा विहंगम बघण्या
मी धुक्यात विरलो नव्हतो
जाहल्या क्षणी ती माझी
मी माझा उरलो नव्हतो

जीवनात जगण्याजोगे
शोधू या दोघे मिळुनी
घेऊ या ईंद्रधनुंच्या
रंगांना सार्‍या खलुनी
हातात हात आल्याने
मी उदास उरलो नव्हतो
जाहल्या क्षणी ती माझी
मी माझा उरलो नव्हतो

तोडल्या चौकटी सार्‍या
आयुष्य जगायासाठी
उकलून पटापट गेल्या
ज्या काचत होत्या गाठी
एकटा कलंदर इतका!
जीवनास दिसलो नव्हतो
जाहल्या क्षणी ती माझी
मी माझा उरलो नव्हतो

घेतली डायरी लिहिण्या
स्थित्यंतर माझ्या मधले
कालचा आज मी नाही
हे पदोपदी जाणवले
ही किमया सर्व सखीची
लिहिण्यास कचरलो नाही
जाहल्या क्षणी ती माझी
मी माझा उरलो नव्हतो


निशिकांत देशपांडे. मो.क्र. ९८९०७ ९९०२३

भाव विठुचे दाटले

वाट धरिता पंढरीची
दु:ख सारे आटले
विसरुनिया मोहमाया
भाव विठुचे दाटले

ज्ञानया तुकया आले अन्
तेज दिंडीस लाभले
टेकुनी माथा, फुलांनी
पालखीला सजवले
भजन गजरी धुंद सारे
भान कोणा कोठले?
विसरुनिया मोहमाया
भाव विठुचे दाटले

भक्तिमय सारेच झाले
टाळ, मृदंग अन् वीणा
शोध घेता सापडेना
एकही मन विठुविना
किर्तनी रंगून सारे
पुण्यमार्गी लागले
विसरुनिया मोहमाया
भाव विठुचे दाटले

घालण्या मार्गात रिंगण
वारकरी सरसावले
पाहुनिया दृष्य सुंदर
देवही भारावले
पुष्पवृष्टी वरुन होता
धन्य भक्ता वाटले
विसरुनिया मोहमाया
भाव विठुचे दाटले

वारकरी चौफेर दिसती
आसमंत भरुनी वाहिला
आतुरल्या त्यांच्याच नयनी
सावळा मी पाहिला
दो

दिव्य झाले वस्त्र अंगी
होते जुने जे फाटले
विसरुनिया मोहमाया
भाव विठुचे दाटले

चंद्रभागी वाळवंटी
वारकरीगण झोपले
सर्व नेत्री स्वप्न एकच
नाते विठुशी गुंफले
अंगणी छायेत हरीच्या
ब्रह्म त्यांना गावले
विसरुनिया मोहमाया
भाव विठुचे दाटले

निशिकांत देशपांडे. मो.क्र. ९८९०७ ९९०२३