ओळखा पाहू मी कोण? (भाग--२)

पहिली रचना सादर केल्यानंतर कांही वाचकांनी फर्माईश केल्यामुळे ही दुसरी  आणि या प्रकरातील शेवटची रचना. राज्यकर्त्यांवर लिहिल्यामुळे माझ्या लेखणीला असंगांचा संग झाल्यागत वाटतय; म्हणून हा निर्णय. बहुतेक सर्व पात्रे आपण ओळखू शकाल.

१)
मी आहे इतका साधा
जनावरांचा खातो चारा
बिहारमधे मर्जीनुसार
माझ्याच वाहत असतो वारा
पत्नी, मेव्हणा, मुले, मुली
राजकारणातील एक एक तारा
बिरसामुंडा जेलमधे
आराम केलाय महिने दोन
ओळखा पाहू मी कोण?

२)
जागेवरून उठणे अवघड
व्हील चेयर माझे वाहन
तरीही माझी भागत नाही
मुख्यमंत्री व्हायची तहान
श्रीलंकेच्या तमिळांचा
मीच तारणहार महान
दोन मुले, मुलगी अन् मी
सत्तेचा काटकोन चौकोन
ओळखा पाहू मी कोण?

३)
माझ्याच पक्षात धुसफुस होती
अंतरविरोध केलाय दूर
माझ्याच राज्याचं विकास मॉडेल
प्रचार करतोय मी भरपूर
साठ वर्षे वाया गेली
साठ महिने द्या पुरेपूर
पूर्ण देशात पहाल तुम्ही
विकासाचं पसरलेलं लोन
ओळखा पाहू मी कोण?

४)
काशीरामाची मानस कन्या
एक हात अभिवादन करायला
दुसर्‍या हातात असते पर्स
पैसे त्यात भरपूर भरायला
माझे पुतळे मला आवडतात
चौका चौकात बघायला
मी सत्तेत येताच सुटतात
प्रश्न दलितांचे मिनिटात दोन
ओळखा पाहू मी कोण?

५)
तीन कुमारिका राजकारणातल्या
त्यातलीच मी आहे एक
जायंट किलर म्हणून दिलाय
बंगालात डाव्यांना चेक
टाटा समुहाला हुसकावून लावताना
गुजरातला मिळाला फुकटचा केक
मनमोहना बंगलादेशला जाण्याअधी
विचार माझे मत करून फोन
ओळखा पाहू मी कोण?


निशिकांत देशपांडे. मो. क्र.९८९०७ ९९०२३
E Mail--- nishides1944@yahoo,com

ओळखा पाहू मी कोण?

आज ज्यांचे वय ४०/४५ वर्षांच्या पुढे असेल त्यंना खालील कविता नाक्कीच माहीत असेल.
चाक फिरवतो गरागरा
मडके करतो भराभरा
ओळखा पाहू मी कोण?
याचे उत्तर "कुंभार" आहे. या कवितेत त्यावेळी जीवनाशी निगडीत सर्व कलाकार (आर्टीजन्स) होते; जसे की लोहार, सुतार वगैरे वगैरे. आता या सर्व गोष्टी काळाच्या पडद्याआड लुप्त झाल्या आहेत. हे जुने संदर्भ हल्लीच्या पिढीतील मुलांना माहीत नाहीत. उदाहरणार्थ, जुन्या काळी लहान मुलांना भोवरा गवातील सुतार बनवून देई. आता प्लॅस्टीकचे भोवरे विकत मिळतात. मुलांना कसे माहीत असणार भोवरे सुतार बनवत होते.
याच कवितेपासून प्रेरणा घेऊन अशीच कोडी असलेली एक रचना  तयार आहे. या रचनेत सध्याचे संदर्भ असल्यामुळे कविता थोडी खोचक वाटेल कदाचित. कोणालाही दुखवायचा उद्देश नाही. बघा कशी वाटते ती.

१)
उच्च पदावर असून, साधा
कडक जॅकेट, निळसर पगडी
मूग गिळोनी निमूट बघतो
भ्राष्टाचारी, अनेक लफडी
अर्थतज्ञ मी असून सुध्दा
देश लागलाय देशोधडी
परवानगीविना बोलू कसे?
म्हणून पाळत असतो मौन
ओळखा पाहू मी कोण?

२)
नसताना पद, सत्ता माझी
राजघराण्याचा मी वारस
शहजादा म्हणणार्‍यासाठी
माझ्या मनात आहे आकस
मंत्री, संत्री खिशात माझ्या
चमचे, चमचे अन् चमचे बस!
सारे माझी ओढतात री  SSS
वर्तुळास म्हणता चौकोन
ओळखा पाहू मी कोण?

३)
महाग करतो सालोसाली
कांदे आणि खूप कमवतो
बिल्डर लॉबी, साखार धंदे
शिक्षणक्षेत्री चित्त रमवतो
पंतप्रधानाच्या गादीचे
रात्रंदिन मी स्वप्न पाहतो
माझी कन्या, माझा पुतण्या
बाकी सारे दिसते गौण
ओळखा पाहू मी कोण?

४)
मुलगा माझा पिता म्हणेना
संबोधत असतो "नेताजी"
राज्यामध्ये असून काशी
मजला प्यारे मुल्ला, काझी
दिल्लीश्वरचे अपेंंडिक्स मी
सदैव त्यांची करतो "हां जी!"
मते मिळवण्या करेन अनुनय
दहशतवादी माझा झोन
ओळखा पाहू मी कोण?

5)
रुसतो, फुगतो, त्रागा करतो
वय झाले हे विसरुन जातो
अहंभाव उत्तुंग एवढा!
पक्ष कसपटासमान दिसतो
चुचकाराया नेते येती
कमळालाही तुच्छ लेखतो
सुतासारखा सरळ वागतो
नागपूरहून येता फोन
ओळखा पाहू मी कोण?


निशिकांत देशपांडे. मो.क्र. ९८९०७ ९९०२३
E Mail--- nishides1944@yahoo.com

दवबिंदूंचे लेउन मोती

व्यर्थ तृणा का थरथरसी तू?
दवबिंदूंचे लेउन मोती
क्षणेक ज्यांची साथ लभते
मिरवावे का त्यांना माथी?

सुखदु:खाचे आपण अपुल्या
शिल्पकार का कधी नसावे?
ध्येय स्वयंभू बनावयाचे
गाठायाला कष्ट करावे
शोध सुखांचा आत आपुल्या
घ्यावा, दुसरी नकोत नाती
क्षणेक ज्यांची साथ लभते
मिरवावे का त्यांना माथी?

असाच मी मोहरलो होतो
हात कुणाचा हाती येता
जगा वाकुल्या दावत होतो
धुंदीमध्ये जगता जगता
वसंत आला निघून गेला
ग्रिष्म जाहला जीवन साथी
क्षणेक ज्यांची साथ लभते
मिरवावे का त्यांना माथी?

शिंपल्यातल्या मोत्यासम मी
मनात जपल्या खास क्षणांना
आठवताना प्रत्त्यय येतो
तुझाच माझ्या रोमांचांना
पुलकित होणे, हरवुन जाणे
मी अनुभवतो विरान राती
क्षणेक ज्यांची साथ लभते
मिरवावे का त्यांना माथी?

हेच खरे, सहवास सखीचा
सदैव देतो धुंदी, दरवळ
असो क्षणाची प्रेम कहाणी
अखंड नांदे हिरवळ हिरवळ
उजेड द्याया मंद तेवती
आठवणींच्या मनात वाती
क्षणेक ज्यांची साथ लभते
मिरवावे का त्यांना माथी?


निशिकांत देशपांडे. मो. क्र.९८९०७ ९९०२३
E Mail--- nishides1944@yahoo.com

कोणत्या जातीतला?

कोण पुसतो? जन्म माझा
कोणत्या मातीतला
एक चर्चा नेहमी मी
कोणत्या जातीतला?

जात माझी श्रेष्ठ असते
दुसरी जरा वेडी खुळी
मी मराठा उच्च्वर्णी
मूळचा शहान्नौ कुळी
वेगळ्या सेना नि झेंडे
अन् ब्रिगेडी मातल्या
एक चर्चा नेहमी मी
कोणत्या जातीतला?

जातीस उपजाती किती !
चक्रव्युह हे केवढे !
अडकला माणूस, पडले
बुध्दिवादी तोकडे
जोश जातींच्या विरोधी
जागवा तरुणातला
एक चर्चा नेहमी मी
कोणत्या जातीतला?

कहर येथे स्मशानेही
वाटली जातीत का?
जात सोडत पाठ  नाही
चितेच्या अग्नीत का?
जातपंचायत कशाला?
अडथळा न्यायातला
एक चर्चा नेहमी मी
कोणत्या जातीतला?

जात सोडुन माणसांनी
जगावे माणूसकीने
प्रश्न जे येतील सारे
सोडवावे समजुतीने
जातपातीच्या भुताला
मूठमाती द्या चला
एक चर्चा नेहमी मी
कोणत्या जातीतला?


निशिकांत देशपांडे. मो.क्र. ९८९०७ ९९०२३
E mail--- nishides1944@yahoo.com

कुठे गुंतवू मनास माझ्या?

तू गेल्याने रंग उडाले
किती अवकळा घरास माझ्या !
सोडुन गेल्या आठवणीही
कुठे गुंतवू मनास माझ्या ?


निशिगंधाचे, प्राजक्ताचे
दरवळ होते जिथे पसरले
त्याच अंगणी निवडुगांचे
रान माजले, गंध हरवले
"पूस आसवे" कसे म्हणावे
भळभळणार्‍या उरास माझ्या ?
सोडुन गेल्या आठवणीही
कुठे गुंतवू मनास माझ्या ?

ग्रिष्म ऋतूचे स्तोम माजले
वसंत इकडे फिरकत नाही
काळ चालतो हळू एवढा
सूर्य सरकता सरकत नाही
कधीकाळच्या रंगबिरंगी
रात्री झाल्या उदास माझ्या
सोडुन गेल्या आठवणीही
कुठे गुंतवू मनास माझ्या ?

चालत असता काळोखी मी
कसा अचानक उजेड पडला ?
तुझा मखमली खयाल बहुधा
काळजास हळुवार स्पर्शला
रोमांचांच्या आवरणाने
सर्व वेदना खलास माझ्या
सोडुन गेल्या आठवणीही
कुठे गुंतवू मनास माझ्या

नसे भावना स्वतःची तरी
शब्द बोलती सदैव माझे
खांद्यावरती त्यांच्या असते
माझ्या सुखदु:खाचे ओझे
लिहितो, गातो विरह गीत पण
लाख चरे काळजास माझ्या
सोडुन गेल्या आठवणीही
कुठे गुंतवू मनास माझ्या ?

हिशोब करता ध्यानी आले
जीवन अवघे गेले वाया
पुनर्जन्म दे नकोच मुक्ती
नको कावळा पिंड शिवाया
नवजोमाने नवीन आशय
देइन मी जीवनास माझ्या
सोडुन गेल्या आठवणीही
कुठे गुंतवू मनास माझ्या ?


निशिकांत देशपांडे. मो.क्र. ९८९०७ ९९०२३
E Mail--- nishides1944@yahoo.com

शिंतोडे.

होळीच्या पावनपर्वावर एकेमेकांच्या अंगावर केसरिया रंग टाकून सण साजरा करायचा असतो. पण केशरी रंग टाकून घेण्याची समोरच्या माणसाची लायकी असावी लागते. तसे नसेल तर त्यांच्या अंगावर शिंतोडेच उडवलेले बरे. पण हेही तितकेच खरे की शेणावर दगड टाकला तर आपल्याच अंगावर शिंतोडे उडतात. आज जरा बंडखोरी (माझ्याशीच) करत कांही शिंतोडे उडवायची उर्मी आली आहे. आणि तेही मझ्या लिखाणाचा हळूवार पोत सोडून! बघा कसे वाटते ते. कुणी दुखावले गेल्यास क्षमस्व! पेश करतोय छोट्या छोट्य सहा रचना:--

१)
रस्त्यानं चालले काँग्रेस, बीजेपी
मधूनच दिसतोय आप
या सगळ्याच नाठाळांचा
मतदार आहे बाप

२)
तिकिट मला, तिकिट मला
कशाला करताय भांडाभांड?
पुळचटांनो निमूट ऐका
काय म्हणतेय हायकमांड


३)
 या पक्षातून त्या पक्षात
त्या पक्षातून या पक्षात
निवडणुकीचा काळ आलाय
जनतेच्या आलय लक्षात

४)
तोडले ज्या कोल्ह्या कुत्र्यांनी
लोकतंत्राचे लचके
झोळी घेऊन भीक मागतायत
रहना जरा बचके

५)
सुट्टी जेंव्हा मिळेल
मतदान करायला
बुध्दीवादी कार घेउन
जातील खंडाळ्याला

६)
होता जरी पंतप्रधान
नव्हता कधीच किंग
मुका नंतर काढणारय म्हणे
Institute for public speaking


निशिकांत देशपांडे. मो.क्र. ९८९०७ ९९०२३
E Mail--- nishides1944@yahoo.com

निर्भय होउन मिरवू का?

जगास निष्ठुर, कळी विचारी
"मला जरा मी फुलवू का?"
उत्तर द्या मज सवाल करते
"निर्भय होउन मिरवू का?"

तारुण्याच्या उंबरठ्यावर
थवे हजारो भ्रमरांचे
अंगचटीला लगेच येती
झुंड केवढे नजरांचे !
एकविसाव्या शताब्दीतही
घरी मला मी लपवू का?
उत्तर द्या मज सवाल करते
"निर्भय होउन मिरवू का?"

दरवळ देते जरी जगाला
कैद भोगते काट्यांची
गर्भामधल्या स्त्रीभ्रुणासही
भीती नात्यागोत्यांची
"जन्माआधी दे मज मृत्त्यू"
भगवंताला विनवू का?
उत्तर द्या मज सवाल करते
"निर्भय होउन मिरवू का?"

कधी अहिल्या, कधी द्रौपदी
कधी जानकी झाले मी
पटो ना पटो, जसे शिकवले
मनास मारुन जगले मी
वेष्टनात मी चांगुलपणच्या
पुन्हा स्वतःला सजवू का?
उत्तर द्या मज सवाल करते
"निर्भय होउन मिरवू का?"

रूप दिले, सौंदर्य दिले पण
स्वर्गामध्ये मान कुठे?
दरबारातिल जरी अप्सरा
आम्हाला सन्मान कुठे?
नाचत आले प्रश्न न पुसता
"देवांना मी रिझवू का?"
उत्तर द्या मज सवाल करते
"निर्भय होउन मिरवू का?"

तोडुन आता परीघ सारे
संचारावे मुक्त जरा
घट्ट होउनी, गुंडांशी का
ना वागावे सक्त जरा?
गिधाड दिसता, भररस्त्यावर
धींड काढुनी फिरवू का?
उत्तर द्या मज सवाल करते
"निर्भय होउन मिरवू का?"


निशिकांत देशपांडे. मो.क्र. ९८९०७ ९९०२३
E Mail--- nishides1944@yahoo.com